Proefhaken: 10 tips om haakpatronen goed te testen

Als je al een tijdje haakt, vind je het misschien leuk om eens test te haken voor een ontwerper. Of misschien ben je zelf ontwerper en wil je weten hoe je goede feedback krijgt van testers. In deze blog lees je hoe proefhaken werkt en hoe je het goed doet.

Wat is proefhaken?

Proefhaken (ook wel test haken of patroon testen genoemd) betekent dat je een haakpatroon haakt vóórdat het gepubliceerd wordt. De ontwerper wil weten of het patroon klopt, duidelijk is en goed uitpakt in de praktijk. Als tester haak je het patroon en geef je feedback.

Waarom is dat waardevol? Omdat ontwerpers na een tijdje een blinde vlek krijgen voor wat ze zelf schrijven. Net zoals je bij een werkstuk op school fijn vond als iemand even meekeek. Een frisse blik vangt fouten op die de ontwerper zelf niet meer ziet.

Daarnaast kunnen testers een patroon in veel verschillende maten en kleuren laten zien. Dat maakt het voor ontwerpers mogelijk om bijvoorbeeld kledingpatronen in meerdere maten te schrijven, zonder dat ze zelf alles hoeven te haken en voor elke maat iemand moeten vinden die het past.

10 tips voor goed proefhaken

1. Maak duidelijke afspraken

Voordat je begint met haken, is het belangrijk om goede afspraken te maken met de ontwerper. Wees zo concreet mogelijk en stel veel vragen als iets niet duidelijk is.

Denk aan: wanneer verwacht de ontwerper feedback? Hoeveel tijd is er nodig? Wil ze alle feedback in één keer of stapsgewijs terwijl je haakt? Welke maat ga jij maken? Met welk materiaal werk je? Wie betaalt dat materiaal? Meestal betaal je het zelf, maar als je heel specifiek en duur garen nodig hebt, kun je een vergoeding vragen.

Zet zoveel mogelijk op papier, zodat je later geen gedoe krijgt en zelf een spiekbriefje hebt als je twijfelt.

2. Houd je aan de gemaakte afspraken

Als je de afspraken eenmaal hebt gemaakt, houd je er dan ook aan. Het is meestal vrijwilligerswerk, maar de ontwerper rekent wel op je. Bij populaire ontwerpers gebeurt het vaak dat mensen zich aanmelden als tester, alleen maar om gratis het patroon te krijgen. Heel frustrerend voor de ontwerper.

Ook voor jezelf is het geen lekker gevoel als je afspraken niet nakomt. Weet je van jezelf dat je vaak in de stress schiet door deadlines? Wees dan realistisch. Misschien ben je geen geschikte testhaakster, en dat is prima. Jezelf kennen en daarnaar leven maakt je vaak gelukkiger dan proberen iets te forceren.

3. Bedenk een plek voor je aantekeningen

Pak een boekje, een mapje, een los blaadje, of een notitie-app op je telefoon. Zorg dat je al je aantekeningen op één plek hebt. Ben je makkelijk papieren kwijt of haak je op veel verschillende plekken? Dan is een app zoals Notion handiger.

Maak je nog geen zorgen over volzinnen, dat komt later wel in je contact met de ontwerper. Zorg er wel voor dat je je eigen gekrabbel later nog snapt.

4. Begin met een proeflapje

Als er in het patroon een spanningsbeschrijving staat, maak dan een proeflapje. Ontbreekt die, maar is het wel relevant? Vraag dan de ontwerper om de gegevens voordat je verder gaat.

Bij welke projecten is een proeflapje relevant? In ieder geval bij kleding en accessoires zoals mutsen. Ik vind het persoonlijk ook relevant bij dekens: mensen kiezen een bepaalde maat deken met een bepaald doel, en het is heel vervelend als de maat niet klopt.

Bij onderzetters, kransen of amigurumi is het minder belangrijk.

5. Weeg en bekijk je materiaal

Als je met restjes werkt, weeg die dan even voor je begint. Zo kun je doorgeven of de hoeveelheden in het patroon kloppen. Bij amigurumi staat vaak geen hoeveelheid aangegeven, terwijl mensen dat wel fijn willen weten. Je kunt proactief wegen voor en na het haken, en het verschil doorgeven. Vermeld altijd welk garen je gebruikt hebt, want 50 gram super bulky is heel wat anders dan 50 gram super fine.

Heb je niet het aanbevolen garen in huis? Bedenk dan goed of je wel kunt testhaken. Een amigurumi van acryl kan heel gek vallen, ook al is er niks mis met het patroon.

6. Haak wat er staat, niet wat je dénkt dat er staat

Dit is misschien het lastigste stuk, vooral voor ervaren haaksters. Je leest "meerderen in derde steek" en je weet al wat er moet gebeuren, dus je doet het op jouw manier. Maar het punt van proefhaken is juist controleren of er staat wat er moet staan.

Schrijf niet op "toer 2 klopt niet." Dan moet de ontwerper alsnog zelf uitzoeken wat er mis is, en daar zit vaak juist die blinde vlek. Duidelijker is: "in toer 2 staat nu '3 vasten', dat moeten 4 vasten zijn, anders komt de toer niet uit qua steken." Of: "in toer 3 mist informatie over hoe je de toer sluit en staat er geen stekenaantal. Ik telde 16 steken in deze toer."

Daarmee help je de ontwerper het meeste. En het is ook voor jezelf fijner, want als je bij toer 58 terugkijkt en alleen "toer 2 klopt niet" ziet staan, weet je zelf ook niet meer wat je bedoelde.

7. Zet af en toe een wekker

Door af en toe een kookwekker of pieper op je telefoon te zetten, herinner je jezelf eraan dat je aan het testhaken bent en niet gewoon aan het haken. Dan weet je weer: goed tellen aan het eind van elke toer, doen wat er staat, en opschrijven als er iets niet klopt in plaats van het zelf op te lossen.

Het kan ook handig zijn om de tijd bij te houden, zodat je kunt doorgeven hoe lang het project ongeveer duurt.

8. Blijf tellen

Ik noem het nog een keer, want het is belangrijk: blijf je steken tellen. Je wilt zeker weten dat je hetzelfde maakt als wat de ontwerper bedoelt. Blijf ook bij herhalingen scherp: klopt het echt wat er staat?

Staan er geen stekenaantallen per toer in het patroon? Geef dan jouw getelde aantallen door. Dat is waardevolle informatie.

9. Heb geduld

Bij ontwerpen hoort soms uithalen en wachten. Je bent soms een van vele testers, en de meeste ontwerpers hebben ook gewoon een baan. Wees respectvol in je contact, dat maakt de kans op een fijne samenwerking groter.

Maak hier ook afspraken over: wanneer is de ontwerper het beste bereikbaar en op welke manier? E-mail, app, telefoon? Face-to-face kan natuurlijk ook, dat is het gezelligst en het meest direct.

10. Rond netjes af

Als je klaar bent, verzamel dan je notities en verwerk ze tot overzichtelijke feedback. Begin met wat je goed vond aan het patroon. Probeer constructief te schrijven en verlaag je niet tot algemene statements als "er klopte niks van," want dat is onaardig en meestal ook niet waar.

Vraag de ontwerper of je alles hebt gedaan wat was afgesproken. En deel foto's van hoe het geworden is. Ontwerpers waarderen het enorm als ze die foto's ook bij het patroon mogen gebruiken.

Tot slot

Proefhaken is een leuke manier om dieper in de haakwereld te duiken, andere ontwerpers te helpen en zelf ook veel te leren. Of je nu ervaren haakster bent of net begint: met deze tien tips lever je feedback waar een ontwerper écht iets aan heeft.

Heb je nog vragen over proefhaken? Kom dan bij de Facebook-groep en stel ze daar.