Waarom je altijd dezelfde kleur kiest (en wat dat zegt)

Open je garencollectie en kijk eerlijk: hoeveel blauw ligt erin? Hoeveel roze? En hoeveel bruin?

Ik durf te wedden dat je, zonder het te tellen, precies weet welke kleur de overhand heeft. Ik heb zelf een voorraadkast waar blauw en groen domineren, met hier en daar een verdwaald bolletje oranje dat ik ooit kocht in een opwelling. En ik weet nu: dat is geen toeval.

Je kleurvoorkeur is een van de meest stabiele en toch meest mysterieuze aspecten van wie je bent. Het zegt iets over je persoonlijkheid, je ervaringen, en zelfs over je brein. In deze blog duik ik in de wetenschap achter die voorkeur, en wat het betekent als je voor de zoveelste keer naar die ene kleur grijpt.

Je lievelingskleur zegt iets over je persoonlijkheid (maar niet alles)

Laat ik beginnen met een nuance: je lievelingskleur is geen persoonlijkheidstest. Je kunt niet iemands karakter aflezen aan de kleur van hun trui. Maar onderzoek laat wel degelijk verbanden zien.

Uit onderzoek gepubliceerd in Frontiers in Psychology bleek dat mensen die de voorkeur geven aan blauw hoger scoren op conscientiousness (zorgvuldigheid) en emotionele stabiliteit. Mensen die rood verkiezen, scoren vaker hoger op extraversie en dominantie. En wie van groen houdt, scoort vaak hoger op openheid voor ervaringen.

Dat betekent niet dat je automatisch zorgvuldig bent als je blauw mooi vindt. Maar er is wel een patroon. Ons brein lijkt kleuren te prefereren die passen bij hoe we de wereld ervaren.

Er is ook onderzoek dat suggereert dat introverten vaker de voorkeur geven aan koele kleuren (blauw, groen, paars) terwijl extroverten vaker naar warme kleuren grijpen (rood, oranje, geel). De theorie daarachter: introverten zoeken rust en reflectie, en koele kleuren bieden dat. Extroverten zoeken stimulatie en energie, en warme kleuren geven dat.

Herken je dit? Denk eens na over je laatste vijf haakprojecten. Welke kleuren gebruikte je? En was je op dat moment in een rustige, introspectieve fase, of juist in een energieke, sociale bui?

Waarom we houden van blauw (en bruin niet)

Er is één kleur die in bijna elk onderzoek ter wereld als favoriet uit de bus komt: blauw. Van de Verenigde Staten tot Japan, van Nigeria tot Finland, blauw scoort consequent het hoogst als mensen hun favoriete kleur moeten kiezen.

Waarom?

Schloss en Palmer van de UC Berkeley kwamen in 2010 met een fascinerende verklaring: de Ecological Valence Theory. Hun theorie stelt dat onze kleurvoorkeur niet aangeboren is, maar wordt gevormd door onze emotionele associaties met objecten die die kleur hebben.

Blauw associëren we met positieve dingen: een heldere lucht, schoon water, een strakke horizon. Deze associaties zijn bijna universeel, omdat ze voortkomen uit ervaringen die de meeste mensen delen. Daarom is blauw zo breed geliefd.

Bruin daarentegen scoort bijna overal laag. En dat komt, volgens Schloss en Palmer, omdat we bruin associëren met minder prettige dingen: rottend voedsel, modder, uitwerpselen. Onze afkeer van bruin is evolutionair: het helpt ons om ongezonde dingen te vermijden.

Toch is dit niet het hele verhaal. Want wat als jij wél van bruin houdt? Als je bruin associeert met de warme kleur van je oma's gebreide trui, of met de herfstbladeren waar je als kind in speelde? Dan is jouw kleurvoorkeur persoonlijk gevormd, door jouw unieke ervaringen.

En dat is precies wat kleur zo interessant maakt: het is universeel én persoonlijk tegelijk.

Hoe je ervaringen je kleurvoorkeur vormen

Denk eens terug aan je kindertijd. Was er een favoriete knuffel die een bepaalde kleur had? Een kamer die je geweldig vond? Een jurk waar je je prachtig in voelde?

Al die ervaringen vormen, als een soort onzichtbare laag, je kleurvoorkeur.

Cornell University toonde aan dat mensen sneller leren om blauw te associëren met beloning dan rood. Als proefpersonen een taak deden waarbij blauwe items een positieve uitkomst hadden, ontwikkelden ze sneller een voorkeur voor blauw. Dit suggereert dat onze kleurvoorkeur actief wordt gevormd door onze ervaringen, zelfs in korte experimenten.

Op grotere schaal werkt dit ook. Stel je voor dat je als kind elke zomer naar de zee ging. De kans is groot dat je een voorliefde ontwikkelt voor blauw en turquoise, omdat die kleuren gekoppeld zijn aan vrijheid, plezier en warmte. Of misschien had je een lievelingsoma die altijd paarse kleding droeg, en is paars daardoor voor altijd een kleur van liefde en geborgenheid.

In de haakwereld zie ik dit constant terug. Mensen kiezen kleuren niet alleen omdat ze "mooi" zijn. Ze kiezen kleuren omdat die kleuren iets betekenen. Een deken in de kleuren van het huis waar je opgroeide. Een sjaal in de lievelingskleur van iemand die je mist. Kleur is, op diep niveau, verbonden met herinnering en emotie.

Ik herken dit zelf ook. Toen ik de Kleurverloop Granny Dekenmaakte, gebruikte ik restjes van eerdere projecten. Elk kleur blokje was een herinnering aan een eerdere deken, een eerder seizoen, een eerder gevoel. Het resultaat was niet alleen een kleurrijke deken, maar een visueel dagboek.

Kan je lievelingskleur veranderen? (ja!)

Hier is het goede nieuws: je kleurvoorkeur is niet in steen gebeiteld. Die verandert gedurende je leven, soms subtiel, soms drastisch.

Onderzoek laat zien dat kleurvoorkeur verschuift met leeftijd. Kinderen prefereren vaak primaire kleuren (rood, blauw, geel) omdat die visueel het meest opvallend zijn. Tieners ontwikkelen vaak een voorkeur voor complexere kleuren (donkerblauw, bordeaux, legergroen) als onderdeel van hun identiteitsvorming. Volwassenen worden vaak milder en gaan meer waardering krijgen voor subtielere tinten.

Maar het kan ook sneller gaan. Een ingrijpende levensgebeurtenis kan je kleurvoorkeur verschuiven. Na een periode van verlies trekken mensen soms naar donkerdere, meer ingetogen kleuren. Na een nieuw begin, een verhuizing of een nieuwe relatie, kiezen mensen vaak voor frissere, lichtere tinten.

Ik merk dit zelf ook. Na een drukke, stressvolle periode merk ik dat ik ineens meer naar zachte pasteltinten grijp. Alsof mijn brein zegt: "Ik heb genoeg van intensiteit, geef me iets zachters." En na een lange winter, als de eerste zonnestralen doorbreken, word ik ineens aangetrokken tot helder geel en fris groen.

Het is alsof je kleurvoorkeur een thermometer is van je innerlijke toestand. Niet altijd zichtbaar, maar altijd aanwezig.

Wat zegt jouw haakkast over je kleurvoorkeur?

Laten we het praktisch maken. Ga eens voor je garencollectie staan (of zitten, als het een mand is) en kijk er eens echt naar.

Welke kleur domineert? Als blauw de overhand heeft, ben je waarschijnlijk iemand die rust en harmonie zoekt. Als rood domineert, ben je waarschijnlijk iemand met passie en energie. Als neutrale kleuren (grijs, beige, wit) de boventoon voeren, waardeer je waarschijnlijk eenvoud en tijdloosheid.

Welke kleuren ontbreken? Soms is het juist interessant om te zien wat er níet ligt. Heb je geen enkel geel bolletje? Misschien vind je geel onbewust te opvallend of te confronterend. Heb je nauwelijks zwart? Misschien vermijd je de zwaarte die zwart met zich meebrengt.

Welke kleuren kocht je maar gebruikte je nooit? Dit zijn vaak de kleuren die je mooi vindt in theorie, maar niet in de praktijk. Een helder oranje bol dat je kocht omdat het je leuk leek, maar dat nooit bij een project paste. Dat vertelt je iets over het verschil tussen wat je aantrekkelijk vindt en wat je daadwerkelijk wilt gebruiken.

Zie je een patroon in je projecten? Kijk eens naar je laatste tien haakprojecten. Welke kleuren gebruikte je het meest? En in welke levensfase maakte je die projecten? De kans is groot dat je een verschuiving ziet die parallel loopt met je emotionele ontwikkeling.

De valkuil van "veilig" kiezen

Een laatste gedachte. Veel haaksters kiezen kleuren die "veilig" zijn. Kleuren die bij hun interieur passen, die niet te opvallend zijn, die niemand zal bekritiseren. En dat is prima, als het een bewuste keuze is.

Maar soms is het juist goed om buiten je comfortzone te stappen. Om die kleur te kiezen die je mooi vindt maar waarvan je denkt dat-ie "niet bij je past." Om die felle combinatie te proberen die je ziet in een Kleurrijk Gebaar kleurencombinatie en waarvan je denkt: "Zou ik dat durven?"

Want het mooie van haken is: garen is vergevingsgezind. Als een kleurcombinatie niet werkt, haal je het uit. Je hoeft niet te leven met de keuze, zoals met een muur die je geverfd hebt. Je kunt experimenteren, spelen, ontdekken.

En misschien ontdek je wel dat je lievelingskleur allang veranderd is, zonder dat je het doorhad.

Tot slot

Je kleurvoorkeur is een fascinerend mengsel van biologie, ervaring en cultuur. Het zegt iets over wie je bent, maar het beperkt je niet. Het is een uitnodiging om jezelf beter te leren kennen, en om bewuster te kiezen.

De volgende keer dat je voor je garencollectie staat, vraag jezelf dan af: waarom kies ik deze kleur? Niet om jezelf te analyseren, maar om bewuster te genieten van wat je maakt.

Want uiteindelijk gaat het daar om: dat je haakt met kleuren die iets voor je betekenen.

Liefs,

Iris

---

---

Blogs in deze serie

1. [Kleur en haken: waarom het garen dat je kiest meer doet dan je denkt](/blog/kleur-en-haken-psychologie)
2. **Waarom je altijd dezelfde kleur kiest** (deze blog)
3. [Kleur en stemming: hoe je garen je humeur beïnvloedt](/blog/kleur-en-stemming)
4. [De wetenschap van kleurharmonie](/blog/wetenschap-kleurharmonie)
5. [Roze voor meisjes, blauw voor jongens (en waarom dat onzin is)](/blog/roze-voor-meisjes-blauw-voor-jongens)
6. [Wit is rouw, rood is geluk: kleur in verschillende culturen](/blog/kleur-in-verschillende-culturen)
7. ["Huidskleur" bestaat niet: racisme en kleur in de haakwereld](/blog/huidskleur-bestaat-niet)
8. De kleur van je identiteit: hoe je haakwerk vertelt wie je bent
9. Seizoenskleuren: waarom je in de herfst andere kleuren pakt dan in de lente
10. Kleurenblindheid en haken: wat als je de wereld anders ziet
11. De psychologie van kleur in je interieur: haakwerk voor in huis
12. Kleur en kinderen: wat haak je voor een baby, peuter of tiener?
13. Van kleurkaart tot project: zo kies je kleuren die écht werken
14. Duurzaamheid en kleur: waarom natuurlijke vezels andere kleuren geven
15. Jouw kleurenpalet: een persoonlijke kleurentest voor haakliefhebbers

Bronnen

• Schloss, K.B. & Palmer, S.E. (2010). "An ecological valence theory of human color preference." *Proceedings of the National Academy of Sciences*, 107(19), 8877-8882. UC Berkeley.
• Frontiers in Psychology. "Color preference and personality traits." Correlatie tussen blauw-voorkeur en conscientiousness/emotionele stabiliteit.
• Cornell University. "Learned color-reward associations." Mensen leren blauw sneller associëren met beloning dan rood.
• Elliot, A.J. & Maier, M.A. (2014). "Color and psychological functioning." *Psychological Science*, 25(1), 25-35.