Alles over haaknaalden: anatomie, maten en materialen

Haken doe je in de basis met één specifiek stuk gereedschap: de haaknaald. Het is jouw magische toverstafje waarmee je de mooiste creaties maakt. En hoewel het er simpel uitziet, zit er best wat techniek achter dit kleine staafje. De vorm van de punt, het materiaal, de maat... het maakt allemaal verschil in hoe je haakwerk eruit komt te zien en hoe prettig je haakt.

In deze ultieme gids lees je alles wat je wilt weten over haaknaalden: hoe ze in elkaar zitten, welke maten er bestaan, van welke materialen ze gemaakt worden, en hoe je de juiste maat kiest voor je volgende project.

Ga meteen naar

• De anatomie van een haaknaald
• Haaknaaldmaten: wat betekent het?
• Hoe kies je de juiste haaknaaldmaat?
• Materialen: waar is een haaknaald van gemaakt?
• Tot slot

De anatomie van een haaknaald

Een haaknaald bestaat uit vijf belangrijke onderdelen. Elk onderdeel heeft invloed op je haakervaring en het uiteindelijke resultaat:

1. De punt (kop): Dit is het uiterste topje van de haaknaald, dat je door de steken duwt. Je hebt haaknaalden met hele ronde punten en met scherpere punten. Is de punt te scherp? Dan splijt je garen makkelijk tijdens het haken of bezeer je je vingertoppen. Is de punt te rond? Dan kom je soms moeilijk tussen strakke steken door, wat bijvoorbeeld lastig is bij het haken van amigurumi.
2. De keel: Dit is de inkeping onder de punt. Het haak-gedeelte dat het garen vangt en het door de steken of lossenruimtes trekt.
3. De schacht: Dit is het gedeelte direct onder de keel. De schacht houdt de lussen waar je op dat moment mee werkt op hun plek. Let op: De diameter van de schacht bepaalt de grootte van je lussen en is daarmee ook de officiële maat van de haaknaald!
4. De grip (duimsteun): Dit is het platte deel waar je duim en wijsvinger op rusten. Het helpt je om de naald in de juiste hoek te houden. Vooral ergonomische haaknaalden of volledig ronde, decoratieve naalden hebben dit afgeplatte deel soms niet.
5. De handgreep: Dit gedeelte ligt in de palm van je hand. Het zorgt voor balans en werkt als een soort hefboom. Er is een enorme variatie in handgrepen: van dun aluminium tot dikke, zachte siliconen handvaten voor extra comfort.

Inline vs. Tapered (Taps toelopend)

Binnen de haakwereld is er nog een belangrijk detail: inline of tapered. Bij een 'inline' haaknaald is de punt net zo breed als de schacht (de keel is er echt uitgesneden). Bij een 'tapered' haaknaald loopt de keel geleidelijk smaller toe richting de punt. Dit verschil kan invloed hebben op je draadspanning. Daarom is het aan te raden om, waar mogelijk, niet middenin een project van haaknaald te wisselen, zelfs niet als ze dezelfde maat hebben!

Haaknaaldmaten: wat betekent het?

De maat van de haaknaald (de diameter van de schacht) bepaalt hoe groot de lussen worden die je maakt. In Nederland gebruiken we standaard millimeters (mm), maar in internationale (vooral Engelse en Amerikaanse) patronen kom je letters en afwijkende cijfers tegen.

De meeste haaknaalden hebben de maat in het handvat gegraveerd of geprint. Maar wat als je een vintage haaknaald hebt, of als de opdruk is weggesleten? Dan zijn er drie manieren om de maat te achterhalen:

• Met een meetlint: Leg de haaknaald op een meetlint en kijk hoeveel mm de schacht bedekt. Dit is een ruime schatting: handig om te zien of het een 8 mm of 10 mm is, maar te onnauwkeurig voor het verschil tussen 2,5 mm en 3 mm.
• Met een schuifmaat: Dit gereedschap schuif je om de schacht heen, waarna je het aantal millimeters afleest. Dit is vrij nauwkeurig en voor de meeste situaties prima.
• Met een speciale haaknaaldmaat-tool: Er zijn handige schijfjes (vaak met gaatjes erin) waarmee je de maat razendsnel kunt meten. Je steekt de naald in het gaatje; als hij precies past, is dat de maat. Erg leuk om eens mee te bestellen of op een handwerkbeurs te scoren!

Haaknaaldmaten Tabel (Standaard)

In deze tabel vind je de meest voorkomende haaknaaldmaten en hoe ze in andere landen worden genoemd. Deze tabel geldt voor vrijwel alle garens, van dunne sokkenwol tot super bulky garen.

mm (Europa)	US (Amerika)	UK (Engeland)	Japan
2.00 mm	-	14	2/0
2.25 mm	B-1	13	3/0
2.50 mm	-	-	4/0
2.75 mm	C-2	12	-
3.00 mm	-	11	5/0
3.25 mm	D-3	10	-
3.50 mm	E-4	9	6/0
3.75 mm	F-5	-	-
4.00 mm	G-6	8	7/0
4.50 mm	7	7	7.5/0
5.00 mm	H-8	6	8/0
5.50 mm	I-9	5	9/0
6.00 mm	J-10	4	10/0
6.50 mm	K-10½	3	-
7.00 mm	-	2	-
7.50 mm	-	1	-
8.00 mm	L-11	0	-
9.00 mm	M/N-13	00	-
10.00 mm	N/P-15	000	-
12.00 mm	O	-	-
15.00 mm	P/Q	-	-

Stalen Haaknaaldmaten (Voor kant en fijn werk)

Voor het allerkleinste en fijnste haakwerk (zoals kant haken of werken met borduurgaren) gebruik je hele dunne, stalen haaknaalden. Let op: deze hebben in de US en UK héle andere aanduidingen dan de gewone haaknaalden! Hoe hoger het cijfer in de US/UK maat, hoe dunner de naald.

mm (Europa)	US	UK
0.75 mm	14	-
0.85 mm	13	7
1.00 mm	12	6½
1.10 mm	11	6
1.30 mm	10	5½
1.40 mm	9	5
1.50 mm	8	4½
1.60 mm	7	4
1.80 mm	6	3½
1.90 mm	5	3
2.00 mm	4	2½
2.10 mm	3	2
2.25 mm	-	1½
2.75 mm	1	1
3.25 mm	0	0

Hoe kies je de juiste haaknaaldmaat?

Welke haaknaald je uit je etui moet vissen, hangt af van je project. Er zijn vier manieren om te ontdekken welke maat je nodig hebt:

1. Kijk op de wikkel van het garen. Daar staat vrijwel altijd een vierkant symbooltje met een haaknaald/breinaald en een cijfer (bijv. 3 - 4 mm). Als er meerdere cijfers staan, kun je alles daartussenin gebruiken. Lees hier meer tips over alles rondom garen.
2. Kijk in het patroon. De ontwerper geeft altijd aan welke maat er is gebruikt. Maar let op: iedereen haakt met een andere spanning (strakker of losser). Het kan dus zijn dat jij een halve maat groter of kleiner nodig hebt dan de ontwerper.
3. Maak een proeflapje. Dit is eigenlijk de enige échte manier om zeker te weten dat je project de juiste afmetingen krijgt. Wil je weten hoe dit precies werkt? Lees dan onze uitgebreide blog over het maken van een proeflapje.
4. Experimenteer met het effect. Er zijn geen keiharde regels! Haak je met een kleinere haaknaald dan op de wikkel staat, dan wordt je werk veel stijver en compacter. Dit is perfect voor amigurumi of stevige mandjes. Haak je met een grotere naald, dan krijg je een soepel, open en luchtig resultaat. Ideaal voor omslagdoeken of opengewerkt kant.

Materialen: waar is een haaknaald van gemaakt?

Haaknaalden worden in allerlei materialen gemaakt. Welk materiaal je het fijnst vindt, is enorm persoonlijk.

• Plastic / Acryl: De goedkoopste haaknaalden, die je vaak bij budget kant-en-klaar-pakketjes krijgt. Ze zijn licht, maar kunnen soms wat stroef aanvoelen. Ze worden wél veel gebruikt voor hele grote maten (15 mm+), omdat metaal of hout dan simpelweg te zwaar wordt.
• Aluminium (zonder grip): Vaak goedkoop en het garen glijdt er heerlijk soepel overheen. Maar: langdurig haken met dunne aluminium naalden kan zorgen voor kramp of groeven in je handen. Wel zijn deze rechte naalden ideaal voor projecten waarbij je veel lussen op de naald moet verzamelen, zoals bij Tunisch haken.
• Hout en bamboe: Deze naalden voelen warm aan en liggen licht in de hand. Ze hebben wat meer 'grip' op de draad, wat fantastisch is voor gladde garens (zoals zijde of gladde katoen) en voor beginners. Nadeel: ze zijn gevoeliger voor slijtage en dunne maten kunnen breken.
• Ergonomische haaknaalden: Een absolute aanrader als haken écht je grote hobby is. Deze naalden hebben een verdikt, voorgevormd handvat (vaak van zacht siliconen of prachtig hout). Hierdoor ontlast je je gewrichten en kun je urenlang pijnvrij haken. Bekende merken zijn Clover Amour en Tulip Etimo. Bijkomend voordeel: de vrolijke kleuren van de handvaten staan vaak voor een bepaalde maat, waardoor je blindelings de juiste uit je etui pakt!

Mijn absolute favoriete haaknaalden op dit moment zijn die van Furls Crochet. Ze zijn niet goedkoop, maar het dikke, druppelvormige ergonomische ontwerp ligt fantastisch in de hand en ze zijn een lust voor het oog. Klik hier om een kijkje te nemen bij de haaknaalden van Furls.

Tot slot

De haaknaald mag dan een simpel gereedschap lijken, er gaat een hele wereld achter schuil. De punt, de keel, de schacht, het materiaal en de maat: het draagt allemaal bij aan jouw haakplezier. Investeer in goede naalden die fijn in jouw hand liggen, maak dat proeflapje, en haak met plezier!

Heb je nog vragen over haaknaalden of wil je advies over welke set je het beste kunt kopen? Kom dan gezellig bij de Een Mooi Gebaar Facebook-groep. Daar kun je vragen stellen, je haakwerk showen en kletsen met duizenden andere haakfans.

Voor meer informatieve blogs over haaktechnieken en gereedschap, kijk je in onze uitgebreide Haakencyclopedie.