AI en haken: moeten we ons zorgen maken?

Er is een enorme toename in het gebruik van kunstmatige intelligentie, of AI. ChatGPT, beeldgeneratoren, noem maar op. Het valt me op dat er ook in haak-land onrust heerst over AI, maar is dat nodig?

In deze blog ga ik wat dieper in op wat AI is, hoe het haken raakt, en hoe ik er zelf mee omga.

Ga meteen naar

Wat is AI eigenlijk?

Artificial Intelligence, AI genoemd, is het gebruik van computers op een slimmere manier. Computers "leren" steeds meer en kunnen voor steeds meer doeleinden worden ingezet. Je kunt niet alleen meer passief zoeken met Google, je kunt ook opdrachten geven aan honderden verschillende online tools.

Die tools werken met zogeheten prompts, een soort commando's. Hoe beter jij die prompts kent, hoe nauwkeuriger het resultaat. Maar foutloos is het zeker nog niet.

Neem ChatGPT. Vraag om een recept voor appeltaart en waarschijnlijk lukt dat vrij goed, omdat er honderden appeltaartrecepten online staan. Maar misschien combineert het de hoeveelheden verkeerd: de eieren van een klein taartje met de bloem van een grote. Of het vergeet ingrediënten. Het ene recept voegt water toe en geen melk, het andere wél melk en geen water, waardoor de AI concludeert dat beide overbodig zijn (droge taart) of juist beide nodig zijn (natte taart).

AI en plaatjes maken

Voor tekst zijn tools zoals ChatGPT bruikbaar. Maar je kunt ook afbeeldingen laten maken met AI. Je prompt is dan bijvoorbeeld: "maak een gehaakte verjaardagstaart". Zo zag dat er in 2023 uit:

Artificial Intelligence gehaakte taart
Een AI-plaatje van een gehaakte taart uit 2023
AI-afbeelding van een gehaakte verjaardagstaart uit 2026
En deze uit 2026. Groot verschil, hè!

De kwaliteit gaat hard vooruit. Wat er in 2023 uitkwam was nog knullig, maar inmiddels zijn de plaatjes een stuk realistischer. En toch: wie zelf haakt, ziet vaak vrij snel dat het nep is.

Is AI gevaarlijk?

Sommige beroepsgroepen zijn echt bang geworden. Fotografen en graphic designers zien hun werk in een hoekje geduwd worden.

Ik denk dat het zo'n vaart niet loopt. De digitale camera heeft er niet voor gezorgd dat fotografen geen werk meer hadden. Tools zoals Adobe Photoshop hebben graphic designers niet overbodig gemaakt; ze kunnen die tools juist gebruiken om hun werk nóg beter te doen.

Wat ik er wél gevaarlijk aan vind, is dat het steeds moeilijker wordt om te bepalen wat "echt" is. Teksten zijn nauwelijks van echt te onderscheiden, omdat ze vaak vrij goed geschreven lijken. En de foto's kunnen er behoorlijk echt uitzien.

AI en haken

Weet je nog dat er een tijdje geleden foto's de ronde deden van een enorme gehaakte olifant en een enorme gehaakte leeuw, met een vrouw ernaast? Die foto's waren gemaakt met AI. Als je zelf eens wat tijd over hebt, kun je spelen met een beeldgenerator en kijken of het lukt om iets gigantisch te maken dat er gehaakt uitziet.

Ik ben er niet bang voor dat AI goede haakpatronen gaat maken. Net als bij de appeltaart slaat AI nog steeds belangrijke stappen over. Soms sluit het twee keer een toer en soms niet, komen rondjes helemaal niet rond uit en beschrijft het combinaties van garendikte en haaknaaldmaten die helemaal niet kunnen. Onlangs kreeg ik nog een AI-patroon voor een peperkoekmannetje onder ogen dat gewoonweg niet te haken was.

Tegelijk ben ik eerlijk: ik gebruik zelf inmiddels ook AI, bijvoorbeeld voor mijn website en mijn planning. Dat scheelt me tijd, die ik weer in haken en ontwerpen kan stoppen. Maar een haakpatroon dat niet door mijn eigen handen is gegaan, komt hier niet online.

En zelfs als AI er veel beter in zou worden om haakpatronen te ontwerpen, dan is er nog steeds het "kunst"-element. Dat zorgt ervoor dat je steeds weer een uniek product op de markt kunt brengen. Bovendien is er dan nog genoeg lol te behalen aan het haken zelf: er bestaat nog geen machine die kan haken zoals wij dat doen. Voordat al ons prachtige handwerk uit handen wordt genomen, zijn we nog wel een paar jaar verder.

AI-foto's herkennen: 6 tips

Voelde je je genept toen je erachter kwam dat die leeuw en olifant niet echt waren? Dat kan ik me voorstellen. Hier zijn zes dingen waar je op kunt letten:

  • Gebruik je gezonde verstand. Denk je dat het kan? Een gehaakte olifant ter grootte van een vrachtwagen: waarschijnlijk niet.
  • Kijk naar de steken. Als haker zie je het vaak meteen: steken die nergens heen lopen, toeren die niet sluiten of een constructie die in het echt niet te haken is.
  • Scherpte en details. Vaak zie je veel detail in het ene stukje van de foto en opvallend weinig in het andere. Ook tekst op de achtergrond klopt vaak niet.
  • Schaduwen en licht. De schaduwen gaan soms alle kanten op, of het licht valt op een manier die niet kan.
  • Labels en watermerken. Instagram en Facebook zetten soms een label "AI-info" of "Gemaakt met AI" bij een bericht, en sommige AI-tools zetten een watermerk op hun afbeeldingen.
  • Zoek de afbeelding op. Met omgekeerd zoeken op afbeelding (bijvoorbeeld via Google Lens) zie je waar een plaatje vandaan komt en of er een patroon of maker bij hoort.

Tot slot

AI is een tool, net als een haaknaald. Het kan je werk ondersteunen, maar het kan het niet vervangen. De creativiteit, het vakmanschap en de liefde die in elk gehaakt project zit, dat is en blijft menselijk. En dat is precies wat het zo waardevol maakt.

Ik ben benieuwd naar jouw mening: wat vind jij van AI? Maak je je zorgen, of zie je juist kansen? Deel je mening via Instagram of de Een Mooi Gebaar groepspagina.

Top 10 Haakpatronen 2025

Veelgestelde vragen

Kan ChatGPT een haakpatroon schrijven?

Het kan een tekst schrijven die eruitziet als een haakpatroon, maar die klopt vaak niet. AI slaat stappen over, telt steken verkeerd en laat rondjes niet rond uitkomen. Haak een AI-patroon dus nooit zonder het zelf te controleren, en kies liever een patroon dat door een echte ontwerper is getest.

Hoe wordt Artificial Intelligence (AI) momenteel gebruikt in de haakwereld?

AI wordt onder meer gebruikt voor het genereren van realistische afbeeldingen van gehaakte objecten, het automatisch schrijven van haakpatronen en het bedenken van creatieve ontwerp- en kleurconcepten.

Waarom kunnen door AI gegenereerde haakpatronen soms problemen opleveren?

Veel AI-modellen begrijpen de Fysieke constructie en techniek van haakwerk niet echt. Hierdoor kloppen patroonbeschrijvingen, steekverhoudingen en stekaantallen vaak niet, wat leidt tot patronen die niet te haken zijn.

Vormt AI een bedreiging voor menselijke haakontwerpers?

Hoewel AI erg snel visuele concepten kan maken, blijven de unieke menselijke creativiteit, de passie, het testen van patronen en de persoonlijke begeleiding van echte ontwerpers onmisbaar.

Hoe herken je een AI-foto van haakwerk?

Kijk vooral naar de steken: lopen ze logisch door, sluiten de toeren en zou je het echt zo kunnen haken? Let daarnaast op vreemde schaduwen, wisselende scherpte, labels als "Gemaakt met AI" en zoek de afbeelding op via omgekeerd zoeken op afbeelding.

LM101487 edited
iris@eenmooigebaar.nl

Creatieve, enthousiaste en lieve Iris van Meer is het gezicht achter Een Mooi Gebaar en vertaalt, ontwerpt en deelt meer dan duizend haakpatronen met jullie op dit stukje internet.

Mijn verhaal, over hoe ik van onhandige knutselaar toch nog creatieve ondernemer ben geworden, lees je hier: Mijn Verhaal

Als je contact met Iris wil opnemen, ga je naar de contactpagina