"Huidskleur" bestaat niet: racisme en kleur in de haakwereld

Open een willekeurige garenwinkel en zoek naar "huidskleur." Je zult één kleur vinden. Een lichtbeige tint. Misschien iets warmer, misschien iets koeler, maar altijd in de buurt van wat we in Nederland "blank" of "licht" zouden noemen.

Dat is vreemd. Want menselijke huidskleuren variëren van het diepste ebony tot het lichtste ivoor, met alles daartussenin. Eén beige tint kan die diversiteit onmogelijk vertegenwoordigen.

Toch staat dat ene bolletje er, met het label "huidskleur" of "nude" of "skin." Alsof alle mensen dezelfde kleur hebben. Alsof "huidskleur" een objectief gegeven is, en niet een keuze die impliciet zegt: deze kleur is normaal, de rest is afwijkend.

In deze blog duik ik in een onderwerp dat in de haakwereld lang werd genegeerd, maar dat steeds meer aandacht krijgt: diversiteit, inclusiviteit en de politieke lading van kleur.

Wat betekent "huidskleur" eigenlijk?

Het concept "huidskleur" is op zichzelf al problematisch. Het suggereert dat er één kleur is die "huid" representeert. Maar huid heeft geen kleur. Huid heeft kleuren. Oneindig veel kleuren, afhankelijk van melanine, genetica, zonlicht, geografie en duizenden jaren menselijke migratie.

Wanneer een garenfabrikant één kleur "huidskleur" noemt, maakt het een statement. Het zegt: deze kleur is de standaard. Alle andere kleuren zijn afwijkingen. Het zegt: als je een pop wilt haken die eruitziet als "de meeste mensen," gebruik je deze kleur. En als je een pop wilt haken die eruitziet als iemand met een donkere huid, dan moet je op zoek naar "speciale" kleuren.

Dat klinkt misschien als een kleine kwestie. Een label op een bolletje garen. Maar woorden vormen je denken. En als kinderen (en volwassenen) leren dat "huidskleur" lichtbeige is, dan leren ze onbewust dat lichtbeige de norm is. Dat is geen kwade opzet. Het is een systeem dat onbewust een bepaalde groep als standaard presenteert.

In het Engels noemen ze dit "default whiteness": de onuitgesproken aanname dat wit de standaard is, en alles anders een variatie daarop. Het zit in crayon-dozen (waar "flesh" jarenlang een lichtbeige kleur was). Het zit in pleisters (die standaard lichtbeige zijn). En het zit in garen.

Het moment dat de haakwereld wakker werd

De discussie over diversiteit haken huidskleur in de handwerkwereld kreeg een grote impuls in 2019 en 2020. Verschillende bloggers en ontwerpers van kleur deelden hun ervaringen met racisme en uitsluiting in de haak- en brei-gemeenschap.

Backstage Knits publiceerde in 2020 het artikel "Racism and Knitting," waarin het de discussie rondom de blogpost "My Year of Color" belichtte. Deze post bracht aan het licht hoe racisme en kolonialisme ook in de handwerkwereld aanwezig waren, op manieren die veel witte handwerkers nooit hadden opgemerkt.

Op Ravelry, het grootste online platform voor haaksters en breisters, ontstonden felle discussies over inclusiviteit. Moesten ontwerpers van kleur meer zichtbaarheid krijgen? Moesten patronen in meer maten en huidskleuren beschikbaar zijn? Moest de community actiever optreden tegen racistische opmerkingen?

De Craft Yarn Council, de brancheorganisatie van de Amerikaanse handwerkwereld, begon gesprekken over diversiteit. Ontwerpers van kleur organiseerden zich en creëerden veilige ruimtes, zoals "Knitters of Color" groepen, waar ze ervaringen konden delen zonder zich te hoeven verklaren of verdedigen.

Het was geen comfortabel gesprek. Veel witte handwerkers voelden zich aangevallen of ongemakkelijk. "Ik ben niet racistisch," zeiden ze. "Ik zie geen kleur." Maar dat was nu juist het probleem: door geen kleur te zien, zagen ze ook niet dat de hele industrie was ingericht op één type mens.

Waarom één beige niet genoeg is

Laat ik het concreet maken. Stel je wilt een amigurumi pop haken. Een pop die lijkt op jouw kind, of op het kind voor wie je het maakt.

Als het kind een lichte huid heeft, pak je het bolletje "huidskleur." Klaar.

Als het kind een donkere huid heeft, moet je op zoek. Je zoekt naar "chocoladebruin" of "donkerbruin" of "ebony." Misschien heeft de winkel het. Misschien niet. Misschien moet je online zoeken, bij een andere winkel, een ander merk. En terwijl je zoekt, realiseer je je: waarom is dit zo moeilijk? Waarom is er één kleur die "standaard" is, en moet ik voor deze kleur speciaal zoeken?

Het klinkt misschien als een kleine ongemakkelijkheid. Maar stel je voor dat je dit elke keer moet doen. Elke keer dat je een pop wilt haken, een knuffel, een cadeau voor je kind. Elke keer moet je uitleggen waarom je "niet de standaard" wilt. Elke keer voel je je een uitzondering.

Dat is wat "default whiteness" doet. Het maakt de meerderheid tot norm en de minderheid tot uitzondering. Niet met kwade bedoelingen, maar met een systematisch effect.

Fenty Beauty, het cosmeticamerk van Rihanna, lanceerde in 2017 veertig foundationkleuren. Van het lichtste tot het donkerste, met alles daartussenin. Het veranderde de hele beauty-industrie. Plotseling moesten andere merken ook erkennen dat "huidskleur" niet één kleur is. De haakwereld volgt langzaam, maar de beweging is begonnen.

Merken die het goed doen (en wat je kunt doen)

Er zijn merken die het beter doen. Die meerdere "huidskleur"-tinten aanbieden, van heel licht tot heel donker. Die hun garencollecties ontwerpen met diversiteit als uitgangspunt, niet als bijgedachte.

Maar ook als jouw favoriete merk nog niet zover is, kun je zelf stappen zetten:

Koop bewust. Zoek merken die meerdere huidskleur-tinten aanbieden. Er zijn steeds meer opties, vooral bij kleinere, onafhankelijke garenververs.

Gebruik geen "huidskleur" als term. Als je een patroon schrijft of deelt, gebruik dan "licht beige," "medium bruin," "warm ebony" of een andere beschrijvende term. Laat het woord "huidskleur" vallen. Huid heeft geen kleur, huid heeft kleuren.

Deel patronen met diverse representatie. Als je een pop haakt en deelt op social media, laat dan zien dat de pop er in elke kleur prachtig uitziet. Maak dezelfde pop in verschillende huidskleuren en deel ze naast elkaar.

Spreek erover. Als je in een garenwinkel bent en alleen "lichtbeige" ziet als huidskleur, benoem het. Vriendelijk, niet aanvallend, maar duidelijk. "Hebben jullie ook andere huidskleur-tinten?" De vraag alleen al maakt het gesprek mogelijk.

Steun ontwerpers van kleur. Volg ze, koop hun patronen, deel hun werk. De handwerkwereld wordt rijker als iedereen een stem heeft.

Poppen haken in elke huidskleur

Laten we praktisch worden. Hier is een kleurenpalet dat je kunt gebruiken als je poppen wilt haken in diverse huidskleuren. Dit is geen uitputtende lijst, maar een begin:

Lichte tinten:
- Ivoor (warm, bijna wit)
- Licht beige (koel, roze ondertoon)
- Zand (warm, gele ondertoon)

Medium tinten:
- Caramel (warm, gouden ondertoon)
- Honey (warm, amber ondertoon)
- Terracotta (warm, rode ondertoon)
- Olijf (koel, groene ondertoon)

Donkere tinten:
- Chocoladebruin (warm, rood-bruin)
- Espresso (koel, blauw-bruin)
- Ebony (diep, neutraal bruin)
- Mahonie (warm, rood-paars bruin)

De exacte garenkleuren verschillen per merk, maar het punt is: er is een heel spectrum. En elk van deze kleuren is "huidskleur." Net zo goed als lichtbeige.

Als je een [amigurumi knuffel](https://eenmooigebaar.nl/haakpatroon) haakt, of een pop, denk dan na over voor wie je het maakt. Op [Een Mooi Gebaar](https://eenmooigebaar.nl) vind je talloze patronen voor knuffels en poppen waar je zelf je kleurenpalet voor kunt kiezen. Zou het mooi zijn als de pop op het kind lijkt? Op de persoon voor wie het bedoeld is? Representatie doet ertoe, ook in gehaakte vorm.

Inclusief haken: praktische tips

Diversiteit in de haakwereld gaat verder dan huidskleur-garens. Het gaat over wie zich welkom voelt, wie zich vertegenwoordigd voelt, wie zich thuis voelt in deze gemeenschap.

Hier zijn een paar concrete tips:

Let op je taal. Woorden als "huidskleur," "nude" en "blank" als standaard kunnen onbedoeld uitsluitend werken. Kies beschrijvende termen die niet impliceren dat één kleur de norm is.

Maak patronen inclusief. Als je patronen ontwerpt, bied dan opties voor verschillende huidskleuren. Laat in je voorbeelden verschillende tinten zien. Het kost misschien iets meer tijd, maar het maakt een wereld van verschil.

Luister naar ervaringen van kleur. Als iemand van kleur deelt hoe racisme of uitsluiting eruitziet in de haakwereld, luister dan. Echt luisteren. Niet om te verdedigen, maar om het beter te begrijpen.

Erken je eigen blind spots. Ik ben me er ook van bewust dat ik, als witte heteroseksuele cisgender vrouw, dingen niet zie die voor mensen van kleur dagelijkse realiteit zijn. Dat is geen schuld, maar wel een verantwoordelijkheid om te blijven leren.

Deel op je platform. Als je een blog hebt, of een social media account, deel dan werk van ontwerpers van kleur. Geef ze zichtbaarheid. De haakwereld is van iedereen.

De bredere beweging

De discussie over "huidskleur" in garen is onderdeel van een grotere beweging. Een beweging die vraagt: wie is de standaard? Wie wordt er gezien? En wie wordt er vergeten?

Het is dezelfde vraag die in de blog over [gender en kleur](/blog/roze-voor-meisjes-blauw-voor-jongens) aan de orde komt: waarom zijn bepaalde kleuren "voor" bepaalde mensen? En het is dezelfde vraag die in de blog over [kleur en cultuur](/blog/kleur-in-verschillende-culturen) centraal staat: waarom denken we dat onze interpretatie van kleur de juiste is?

Kleur is nooit neutraal. Het draagt altijd betekenis. En die betekenis wordt bepaald door macht, door geschiedenis, door wie er aan het roer staat.

De haakwereld is, op het eerste gezicht, een warme en inclusieve gemeenschap. Maar ook hier zijn blinde vlekken. Ook hier zijn aannames die niet voor iedereen kloppen. En het goede nieuws is: we kunnen die blinde vlekken opvullen. Door te luisteren, te leren, en bewuster te kiezen.

Tot slot

Dit is geen blog om iemand de schuld te geven. Het is een blog om bewustzijn te creëren. Om te laten zien dat "huidskleur" geen objectief feit is, maar een culturele constructie. En dat we, door onze taal en onze keuzes aan te passen, de haakwereld een beetje inclusiever kunnen maken.

De volgende keer dat je een pop haakt, of een cadeau maakt voor iemand met een andere huidskleur dan de jouwe, sta dan even stil bij de kleur die je kiest. Niet omdat het moeilijk is, maar omdat het ertoe doet. Want elke kleur is "huidskleur." En elke persoon verdient een pop die op hen lijkt.

Liefs,

Iris

---

Veelgestelde vragen

---

Blogs in deze serie

1. [Kleur en haken: waarom het garen dat je kiest meer doet dan je denkt](/blog/kleur-en-haken-psychologie)
2. [Waarom je altijd dezelfde kleur kiest](/blog/waarom-je-altijd-dezelfde-kleur-kiest)
3. [Kleur en stemming: hoe je garen je humeur beïnvloedt](/blog/kleur-en-stemming)
4. [De wetenschap van kleurharmonie](/blog/wetenschap-kleurharmonie)
5. [Roze voor meisjes, blauw voor jongens (en waarom dat onzin is)](/blog/roze-voor-meisjes-blauw-voor-jongens)
6. [Wit is rouw, rood is geluk: kleur in verschillende culturen](/blog/kleur-in-verschillende-culturen)
7. **"Huidskleur" bestaat niet: racisme en kleur in de haakwereld** (deze blog)
8. De kleur van je identiteit: hoe je haakwerk vertelt wie je bent
9. Seizoenskleuren: waarom je in de herfst andere kleuren pakt dan in de lente
10. Kleurenblindheid en haken: wat als je de wereld anders ziet
11. De psychologie van kleur in je interieur: haakwerk voor in huis
12. Kleur en kinderen: wat haak je voor een baby, peuter of tiener?
13. Van kleurkaart tot project: zo kies je kleuren die écht werken
14. Duurzaamheid en kleur: waarom natuurlijke vezels andere kleuren geven
15. Jouw kleurenpalet: een persoonlijke kleurentest voor haakliefhebbers

Bronnen

• Craft Yarn Council. "Diversity and inclusion in the yarn industry." Discussie over diversiteit in de handwerkwereld.
• Backstage Knits (2020). "Racism and Knitting." Artikel over de "My Year of Color" blogpost en racisme in de handwerkwereld.
• Ravelry community discussions. "Racism and inclusivity in fiber arts."
• Fenty Beauty (2017). "40 shades of foundation." Lancering die de beauty-industrie veranderde.
• Knitters of Color. "Creating safe spaces in the fiber arts community."
• Schloss, K.B. & Palmer, S.E. (2010). "An ecological valence theory of human color preference." *PNAS*, 107(19).